De oorspronkelijke “smartlap”: een vastendoek

De smartlap is een levenslied waar vaak het verhaal over leed wordt verteld. Het woord smartlap als levenslied ontstond aan het begin van de jaren zestig. Door de successen van de Zangeres Zonder Naam waren er ook niet-liefhebbers die niet zo blij waren met dit genre en spraken dan van een smartlap. Gekozen uit het Duits Schmachtlappen (zwijmelaar) en Schmachtfetzen (sentimenteel lied). De Katholieken gebruikte vroeger vastendoek waar het lijden van Christus staat afgebeeld.

Het genre smartlap is geïnspireerd op het repertoire van markt- en straatzangers uit de 19e eeuw, waardoor het een volks karakter heeft gekregen.
Vanaf de jaren negentig werd het genre populairder en kwamen er meer smartlappenkoren en smartlappenfestivals en werd de smartlap meer een geuzennaam. De liedjes over armoede, ziektes en lijdende kinderen werden aan het begin van de 20e eeuw enorm populair.

Bekende smartlappen vertolkers zijn o.a.; Willy Alberti, Johnny Jordaan, Zangeres Zonder Naam, Tante Leen,  Johnny Hoes, Andre Hazes, Koos Albers, Heintje, Arna & Gratje, Marianne Weber, Frans Bauer, Ben Cramer, Will Tura, Stef Ekkel, Corry Konings, The Sunstreams, Mieke, Jacques Herb, Manke Nelis, Rika Jansen, Han Grevelt, Ronnie Tober, Gert Timmerman, Mieke Telkamp, Don Mercedes, De Wiko’s.